Publiek goed

In een commentaar op één van de vorige blogs werd opgemerkt dat de stelling, dat alleen advocaten verlieslatende activiteiten doen en daardoor te weinig inkomen verdienen, onjuist is. Naast de beroepsgroep van advocaten, komt dit ook voor bij bijvoorbeeld boeren familiebedrijven; ook zij werken, door gebrek aan marktmacht en falende markt van vraag en aanbod, beneden kostprijs waardoor hun inkomen te laag is. Deze analyse is op zichzelf juist en ook een terechte nuancering, maar daarmee is niet alles gezegd.

Waar kleine MKB’ers, ZZP’ers en familiebedrijven opereren op een commerciële markt waar vraag en aanbod regeren en marktmacht van partijen meer of minder invloed hebben op de prijsvorming, bieden sociaal-advocaten in feite een publiek goed aan. Het betreft immers diensten van rechtsbijstand die in de grondwet verankerd zijn. De overheid garandeert toegang tot betaalbare rechtsbijstand. Daarbij gaat het om één van de fundamenten van de rechtsstaat, de rechtsbescherming. Van een betrouwbare overheid mag worden verwacht dat zij haar diensten inkoopt tegen een eerlijke prijs. Dat is niet enkel een kwestie van fatsoen, maar een overheidsverplichting bij uitstek. Daarop mogen advocaten ook rekenen. En juist hier laat minister Dekker het liggen. Ondanks het feit dat het hem bekend is dat hij voor de geleverde diensten structureel te weinig vergoeding betaalt, weigert deze minister de vergoeding te verhogen. En natuurlijk geldt ook voor boerenbedrijven dat zij hun producten soms onder kostprijs aanbieden, omdat afnemers de prijs bepalen, maar die marktpartijen zijn geen overheid en de boerenbedrijven vervullen, hoe belangrijk hun producten ook zijn, geen overheidstaak.  Bovendien geldt voor sociaal-advocaten dat structureel te lage vergoedingen worden vergoed in tegenstelling tot bijvoorbeeld boerenbedrijven die bij tijd en wijle ook een goede prijs kunnen krijgen voor hun producten omdat de marktprijs fluctueert.

Vanuit het perspectief dat sociaal-advocaten feitelijk een belangrijke overheidstaak uitvoeren, is het uiteraard onbestaanbaar dat zij daarvoor dusdanig weinig vergoeding ontvangen dat zij dit met hun commerciële praktijk moeten  compenseren om de dienst uitvoerbaar te houden. Sociaal-advocaten kunnen geen aanspraak maken op compenserende maatregelen ook niet als de overheid de het aanbod van gesubsidieerde rechtsbijstand wil beperken door de beroepsgroep te saneren. In tegenstelling tot agrariërs zijn er voor sociaal-advocaten geen landbouwsubsidies noch tegemoetkomingen als er onvoorziene omstandigheden zich voordoen. Dat betekent dat sociaal-advocaten voor pro deo zaken alleen zijn aangewezen op de toevoegingsvergoeding. Die vergoeding is de afgelopen jaren niet meer verhoogd door de overheid, terwijl zij wel verwacht dat sociaal-advocaten hoogwaardige diensten verlenen. Beginselen van goed bestuur brengen met zich mee dat als de overheid haar taak laat uitvoeren door anderen daarvoor een redelijke prijs wordt betaald.

Met de plannen van minister Dekker om het stelsel te herzien dreigt een vorm van marktwerking te worden geïntroduceerd die schadelijk zal blijken te zijn voor het aanbod van gefinancierde rechtsbijstand; eenvoudigweg omdat - zoals in hetzelfde commentaar  terecht opmerkt - sprake is van een falende markt, want het gaat om consumenten met weinig draagkracht. Daarmee is voorzienbaar dat de plannen van Dekker geen oplossing biedt voor de te lage vergoedingen noch een oplossing om gefinancierde rechtsbijstand te verbeteren. Bijkomend probleem is dat de sociale advocatuur niet of nauwelijks invloed heeft op de plannen minister Dekker. In die zin zijn er waarschijnlijk geen beroepsgroepen te vergelijken met sociaal-advocaten.

Gelet op het feit dat sociaal-advocaten in feite een publieke dienst leveren, zij het alleen met de toevoegingsvergoeding moeten doen en de plannen van minister Dekker afbreuk doen aan de door advocaten te leveren publieke diensten, is er het nodige te zeggen voor de stelling dat er geen beroepsgroep bestaat die publieke diensten aanbiedt waarmee structureel te weinig wordt verdiend. Daarin lijken sociaal-advocaten zich te onderscheiden van boerenbedrijven, ZZP’ers en kleine MKB’ers. Het ligt op de weg van de minister om sociaal-advocaten recht te doen, door hen te geven waarop zij recht hebben, een eerlijke prijs voor hun diensten. Dat is niet slechts een kwestie van fatsoen, maar een rechtsplicht van de overheid.

 

Reacties

Terecht vraag je aandacht voor de sociale advocatuur als publiek goed. Publieke goederen zijn goederen waar geen marktmechanisme voor is, net zo min als er een markt is voor schone oceanen, schoon oppervlaktewater, schone lucht, schone bodem, schoon (grond)water waar de boeren nu juist weer wel mee te maken hebben. Of waarop ze beperkt worden door mestwetgeving en andere regelgeving om binnen de gestelde normen te blijven. Boeren produceren niet alleen voedsel en voedsel grondstoffen (waarvan het verdienmodel zoals bekend niet goed is) maar ook publieke goederen zoals een mooi gestofferd landschap met natuurwaarde, ze leggen CO2 vast in de grond en de gewassen, ze doen aan waterberging, etc. maar daar staat doorgaans geen goed verdienmodel tegenover. Wel tot op zekere hoogte via de vergoedingen die via de EG-gelden naar de sector gaan, maar daar staan verplichtingen (de zogenaamde groene en blauwe diensten) die de bedrijfsvoering belemmeren tegenover. De vergoeding voor het leveren van publieke goederen is dus altijd een politieke beslissing en loopt blijkbaar altijd achter de (economische) werkelijkheid aan. Daar hebben zowel boeren als sociaal advocaten last van. Een overheid zou rechtsbescherming en voedselvoorziening als grondrecht moeten beschouwen. Om beide (het gebrek er aan) zijn vele opstanden ontstaan en oorlogen gevoerd. 

Reactie toevoegen

Filtered HTML

  • E-mail- en internetadressen worden automatisch aanklikbaar.
  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.

Plain text

  • Geen HTML toegestaan.
  • E-mail- en internetadressen worden automatisch aanklikbaar.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
CAPTCHA
Deze vraag is om te controleren dat u een mens bent, om geautomatiseerde invoer (spam) te voorkomen.
Fill in the blank.